Fabrikada tehlikeli bölge girişi uyarısı: yasak alan denetimi kamerayla

Robot hücresinin çiti kapalı, ışık perdesi devrede; yine de bakım teknisyeni sıkışan parçayı almak için perdenin yanından hücreye giriyor. Pres hattının arkasında, operatörün görmediği tarafta bir stajyer paletleri sayıyor. Vinç yük taşırken sahanın altından kestirme geçen biri var. Fabrikada tehlikeli bölge girişi uyarısı bu üç anı, kimse bakmıyorken bile olaya çeviren denetimdir. Mevcut IP kameralar sahadaki Algi Edge cihazına bağlanır, panelde tehlikeli alanın sınırı çizilir, sınırı geçen kişi bölge ve saat bilgisiyle işaretlenir ve uyarı hat sorumlusuna, gerekirse sahadaki sirene düşer. Kural kütüphanesindeki adı Tehlikeli Bölge Girişi; fabrikada işe yaraması alan seçimine, fiziksel korumayla ilişkisine, bölge çizimine, zaman penceresine ve uyarı zincirine bağlıdır.

Fabrikada hangi alanlar tehlikeli bölge sayılır?

Liste tesise göre değişir, çekirdeği çoğu fabrikada aynıdır. Robot hücresi ve robotun erişim yarıçapı. Pres, giyotin ve bükme tezgâhlarının besleme ve çıkış tarafı. Tavan vinci ile portal vincin yük taşıdığı koridor. Trafo odası, orta gerilim panosu ve kompresör dairesi gibi yalnız yetkili personelin girmesi gereken teknik hacimler. Fırın ve döküm önü, sıcak metalin aktığı alan. Konveyör altı ve palet asansörünün kuyusu. Forklift rampasının kör kenarı.

Bu alanların ortak özelliği şudur: içeride olmak tek başına risktir, ekipman eksikliği aranmaz. Baret denetimi kişinin ne taktığına bakar; bölge denetimi kişinin nerede durduğuna bakar. İki kural aynı kameraya birlikte bağlanabilir; vinç altında hem baret aranır hem de yük hattına giriş olay üretir.

Risk değerlendirmesinde tehlikeli olarak işaretlenmiş her alan kameralı denetime aday değildir. Bölgeyi net gören bir kamera olması, sınırın görüntüde çizilebilir olması ve girişin gerçekten istenmeyen bir durum olması gerekir. Operatörün her dakika girip çıktığı bir alan bölge kuralına uymaz; onun için makine tarafındaki koruma vardır.

Fiziksel bariyer varken kameralı bölge denetimi neden gerekir?

Işık perdesi, çit, kilitli kapı ve iki el kumandası makineye fiziksel erişimi keser ve makineyi durdurur. Bu koruma esastır; kameralı denetim onun yerine geçmez. Kameranın eklediği şey, bariyerin göremediği üç durumdur.

Birincisi bariyerin dışı. Işık perdesi kendi düzlemini korur; perdenin bir adım önünde, robotun hareket yarıçapının kenarında durmak perdeyi kesmez ama güvenli de değildir. Kamera bariyerin önündeki yaklaşma alanını ayrı bir bölge olarak tanımlar ve giriş olmadan uyarı üretir. Perde kesildiğinde makine zaten durmuştur; kamera durmadan önceki yaklaşmayı görür ve kaydeder.

İkincisi bariyerin olmadığı yerler. Vinç sahası, trafo çevresi, döküm önü ve kamyon manevra alanı çitle çevrilemez; buralarda tek koruma levha ve zemin çizgisidir. Zemin çizgisi kimseyi durdurmaz. Kamera o çizgiyi panelde bölge sınırına dönüştürür ve çizginin geçilmesini olaya çevirir. Vinç özelinde ayrı bir kural vardır: Vinç Alanı İnsan Tespiti yük hattına giren kişiyi işaretler ve uyarıyı doğrudan operatöre iletir.

Üçüncüsü bariyerin atlatılması. Kapı kilidinin köprülendiği, perdenin bantla kapatıldığı, çitin üstünden aşıldığı durumlar fabrikada bilinen sorunlardır ve makine korumasını sessizce devre dışı bırakır. Kamera bunu görür; çit kapalıyken içeride birinin olması başlı başına olaydır. Bu kayıt, İSG kurulunun bariyer disipliniyle ilgili konuşmasına somut bir girdi verir.

Hangi makinede hangi korumanın gerekli olduğu tesisin risk değerlendirmesiyle ve makine tedarikçisinin dokümanıyla belirlenir; bu yazı o konuya girmez. Kameralı denetim, mevcut korumanın üstüne bir görünürlük katmanıdır.

Tehlikeli bölge nasıl çizilir?

Kurulum kameradan değil karardan başlar: hangi alan, hangi saatlerde, kime bildirilecek. Panelde bu üç karar üç ayara karşılık gelir.

Bölge sınırı

Panelde kamera görüntüsü üzerine bir çokgen çizilir. Sınır zemindeki sarı çizgi, çitin dış hattı veya robotun erişim yarıçapı boyunca çizilir. Görüntüde neyi referans aldığınız önemlidir; çizgi görüntüde net değilse sınır da tartışmalı olur. İki kademe çizilebilir: dıştaki uyarı bölgesi yalnız panele düşer, içteki ihlal bölgesi sireni tetikler. Böylece bölgenin kenarından geçen kişi alarm üretmez, içine giren üretir.

Aynı kamerada birden fazla bölge olabilir. Pres hattını gören tek kamera hem besleme tarafını hem çıkış tarafını ayrı bölge olarak taşır; her birine ayrı uyarı alıcısı bağlanır. Her bölge için bir bekleme süresi tanımlanır: sınırı bir adımla geçip dönen kişi olay olmaz, içeride kalan olur. Bu süre ilk günlerde gözlem modunda oturtulur; uyarılar kaydedilir, saha alarmı tetiklenmez, İSG uzmanı kayıtları inceleyip eşiği ayarlar, sonra alarm açılır.

Zaman pencereleri ve bakım istisnası

Bölge kuralı saate bağlanır. Robot hücresi üretim saatlerinde kapalı bölgedir; planlı bakım penceresinde, örneğin vardiya arasında, giriş olay üretmez ya da yalnız panele düşer. Trafo odası için tersi geçerlidir: mesai içinde teknik personelin girişi olağandır, mesai dışında her giriş olaydır. Bu ikinci mod kural kütüphanesinde ayrı bir kural olarak bulunur; Yasak Bölge Girişi mesai dışı modunu ayrı çalıştırır ve gece tesiste kimsenin bulunmaması gereken alanları denetler.

Plansız bakım için bölgeye panelden süreli bir istisna tanımlanır; istisna bölge ve saat bilgisiyle kural içinde kayda geçer, süre dolunca denetim geri döner. İstisnanın kayda geçmesi önemlidir: “o saatte bakım vardı” açıklaması sonradan tarihle doğrulanır.

Uyarı zinciri

Uyarının kime gideceği bölgeye göre ayarlanır. Robot hücresinde hat sorumlusu ve hücre operatörü, vinç sahasında vinç operatörü ve saha amiri, trafo odasında bakım şefi ve güvenlik masası. Kanallar panel, mobil bildirim, e-posta ve SMS; sahada anında tepki gereken bölgelerde kuru kontak çıkışıyla siren veya lamba. Olayla birlikte öncesini ve sonrasını içeren kısa bir klip kaydedilir; sorumlu telefonundan ne olduğunu görür, sahaya gitmeden karar verir.

Zincir bölgeye göre kademelenir: dıştaki uyarı bölgesi yalnız panele ve operatöre düşer, içteki ihlal bölgesi amire bildirim ve sahadaki sirene bağlanır; her bölgenin alıcısı ve kanalı ayrı ayarlanır. Fabrikanın mevcut otomasyon sistemine olay API veya webhook üzerinden iletilebilir. Makineyi durdurma işlemi makinenin kendi güvenlik devresinde kalır; kameralı sistem o devrenin yerine geçmez, kuru kontak çıkışıyla ona sinyal verir. Ciddi yaralanma riski taşıyan hatlarda bu sinyal kütüphanedeki Acil Durdurma Tetikleme kuralıyla hattı durdurmaya bağlanabilir.

Vinç sahası ile forklift koridoru aynı kuralla mı denetlenir?

Hayır, çünkü tehlike farklı hareket eder. Vinç sahasında tehlikeli olan alan sabittir: yük hattının altı. Bölge çizilir, giren kişi olay olur; vinç yük taşımıyorken bölge zaman penceresiyle kapsam dışına alınabilir. Forklift koridorunda ise tehlike araçla birlikte yer değiştirir; sabit bir bölge çizmek koridorun tamamını yasaklamak demektir, bu da kimsenin uymayacağı bir kuraldır. O yüzden forklift için bölge kuralı değil, aracı ve yayayı aynı karede birlikte değerlendiren yakınlık kuralı kullanılır. Kurulum farkı depoda forklift ile yaya çarpışması nasıl önlenir yazısında anlatılıyor.

İki yaklaşım aynı tesiste yan yana çalışır. Rampanın kör kenarı sabit bölge olarak çizilir, koridorun kendisi yakınlık kuralıyla denetlenir; ikisi de aynı Algi Edge cihazında, aynı kameralar üzerinde koşar.

Kayıtta kim görünür, KVKK açısından durum nedir?

Sistem yüz tanıma yapmaz, kişi kimliklendirmez ve çalışan bazlı kayıt tutmaz. Denetlenen kişi değil kuraldır. Olay kaydı dört alandan oluşur: bölge, saat, olay türü ve anlık kare. İsim alanı yoktur; kayıtta örneğin “robot hücresi, öğleden sonra vardiyası, bölge girişi” yazar, kimin girdiği yazmaz. Görüntü sahadaki Algi Edge cihazında işlenir, ham görüntü tesisten çıkmaz; panele yalnız olay ve özet veri gider. Saklama süresi ve kayıtlara kimin erişebileceği panelden sınırlandırılır.

6698 sayılı KVKK kapsamındaki aydınlatma yükümlülüğü ile işyerinde kamera kullanımına ilişkin iş sözleşmesi yükümlülükleri değişmeden sürer. Kurulumun amacını çalışan temsilcisiyle ve İSG kuruluyla baştan paylaşmak sahadaki kabulü kolaylaştırır: sistem kimin girdiğini değil, hangi bölgeye hangi saatlerde girildiğini söyler. Veri işleme tarafının ayrıntısı KVKK uyumlu kamera analitiği sayfasında.

Biriken kayıt, tekil olaydan daha değerlidir. Hangi bölgede girişlerin yoğunlaştığı, hangi vardiyada arttığı, bakım penceresi dışındaki girişlerin hangi hatta toplandığı bölge ve saat bazında raporlanır. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu işverene risk değerlendirmesi yapma, önlem alma ve çalışanların bu önlemlere uyup uymadığını denetleme yükümlülüğü verir; kameralı bölge denetiminin ürettiği rapor, bu denetleme faaliyetinin tarihli ve bölge bazlı bir denetim kaydıdır. Levhanın nereye taşınacağı, hangi geçişin kapatılacağı, hangi hatta eğitim planlanacağı bu rapor üzerinden kararlaştırılır.

Sonraki adım

Fabrikanızdaki kamera yerleşimini ve risk değerlendirmesinde tehlikeli olarak işaretlenmiş alanların listesini paylaşmak, hangi kameraların bölge denetimine uygun olduğunu ve kurulumun kaç bölgeyle başlayacağını çıkarmak için yeterlidir. Bölge kuralları, KKD denetimi ve yangın tespitiyle birlikte Safety Intelligence hattında bir arada; fabrika senaryoları endüstriyel üretim sektör sayfasında.